Jak działa dieta dla osób z Hashimoto?

Czy czujesz się zmęczony, mimo że śpisz wystarczająco? Twoja waga rośnie, choć starasz się zdrowo odżywiać? Problemy z koncentracją czy ciągłe uczucie zimna to tylko niektóre z objawów, które mogą wskazywać na chorobę Hashimoto. To autoimmunologiczne zapalenie tarczycy dotyka coraz więcej osób, a jego przebieg może być podstępny i wyniszczający. Na szczęście, oprócz farmakoterapii, masz w ręku potężne narzędzie – odpowiednio dobraną dietę. Ale jak właściwie działa dieta dla osób z Hashimoto i co trzeba o niej wiedzieć, by poczuć się lepiej?

Hashimoto – Co to właściwie jest i dlaczego dieta ma znaczenie?

Czym jest choroba Hashimoto?

Choroba Hashimoto, znana również jako przewlekłe limfocytarne zapalenie tarczycy, to schorzenie o podłożu autoimmunologicznym. Oznacza to, że Twój własny układ odpornościowy, zamiast chronić Cię przed intruzami, zaczyna atakować i niszczyć komórki tarczycy. Skutkuje to niedoczynnością tarczycy, czyli stanem, w którym organizm nie produkuje wystarczającej ilości hormonów niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania metabolizmu.

Objawy Hashimoto są często niespecyficzne i mogą obejmować przewlekłe zmęczenie, senność, przyrost masy ciała, suchą skórę, wypadanie włosów, obniżony nastrój, a nawet problemy trawienne, takie jak zaparcia. Choroba ta jest znacznie częstsza u kobiet i często współistnieje z innymi schorzeniami autoimmunologicznymi, takimi jak celiakia czy cukrzyca typu 1.

Dlaczego dieta jest tak ważna w Hashimoto?

Leczenie Hashimoto opiera się przede wszystkim na farmakoterapii, polegającej na suplementacji brakujących hormonów tarczycy. Jednak właściwie zbilansowana dieta odgrywa kluczową rolę w wspieraniu leczenia i poprawie samopoczucia. Jej główne zadania to:

• Wyciszanie stanu zapalnego: Hashimoto to choroba zapalna, dlatego dieta powinna redukować stany zapalne w organizmie.
• Wspieranie pracy tarczycy: Dostarczanie składników odżywczych niezbędnych do syntezy hormonów tarczycy.
• Poprawa samopoczucia i redukcja objawów: Wiele dolegliwości, takich jak zmęczenie czy problemy trawienne, może zostać złagodzonych dzięki odpowiednim wyborom żywieniowym.
• Wyrównanie niedoborów: Osoby z Hashimoto często borykają się z niedoborami kluczowych witamin i minerałów.

Fundamenty diety Hashimoto: Czego szukać, czego unikać?

Pożegnaj się z zapaleniem: Dieta przeciwzapalna

Podstawą diety w Hashimoto jest podejście przeciwzapalne. Oznacza to eliminację lub znaczne ograniczenie produktów, które mogą nasilać stan zapalny w organizmie. Do produktów prozapalnych należą:

• Cukier i słodycze: Wszelkie rafinowane cukry, słodzone napoje, słodycze i wysokoprzetworzone wyroby cukiernicze. Powodują gwałtowne wahania poziomu cukru we krwi i mogą nasilać insulinooporność, często współwystępującą z Hashimoto.
• Wysokoprzetworzona żywność: Fast foody, dania instant, gotowe sosy, przetworzone wędliny – są bogate w niezdrowe tłuszcze trans, konserwanty i sztuczne dodatki, które negatywnie wpływają na organizm.
• Nadmiar nasyconych kwasów tłuszczowych i tłuszczów trans: Znajdujące się w margarynach, tłustych mięsach i wielu przetworzonych produktach.
• Alkohol i używki: Ich spożycie również przyczynia się do stanów zapalnych.

Zamiast tego postaw na produkty o działaniu przeciwzapalnym, takie jak:

• Świeże warzywa i owoce: Zwłaszcza te o intensywnych barwach (zielone, czerwone, pomarańczowe), bogate w antyoksydanty, witaminy A, C, E. Wyjątkiem są warzywa krzyżowe (kapusta, brokuły, kalafior) w surowej postaci, które zawierają goitrogeny mogące hamować wchłanianie jodu. Warto je spożywać po ugotowaniu lub upieczeniu.
• Tłuste ryby morskie: Łosoś, makrela, śledź, sardynki – są doskonałym źródłem kwasów tłuszczowych Omega-3, które mają silne właściwości przeciwzapalne.
• Zdrowe tłuszcze: Oliwa z oliwek, olej lniany, olej rzepakowy, awokado, orzechy i nasiona (pestki dyni, nasiona słonecznika).
• Pełnoziarniste produkty zbożowe (bezglutenowe, jeśli występuje nietolerancja): Kasza gryczana, amarantus, komosa ryżowa, pełnoziarniste pieczywo.
• Chude mięso i jaja: Kurczak, indyk, cielęcina.
• Zioła i przyprawy: Kurkuma, imbir, tymianek, cynamon, bazylia, rozmaryn mają właściwości przeciwzapalne.

Gluten i nabiał – Dwie strony medalu

Kwestia eliminacji glutenu i nabiału w diecie Hashimoto budzi wiele kontrowersji. Nie ma jednoznacznych dowodów na to, że każdy pacjent z Hashimoto powinien wykluczać te produkty. Jednakże, istnieje silny związek między Hashimoto a współwystępowaniem innych schorzeń, takich jak celiakia lub nietolerancja glutenu oraz nietolerancja laktozy.

• Gluten: Badania wskazują, że od 5% do nawet 40% osób z Hashimoto może mieć współistniejącą celiakię lub nadwrażliwość na gluten. W takich przypadkach dieta bezglutenowa jest absolutnie konieczna i może znacząco poprawić samopoczucie, a nawet zmniejszyć dawkę leków na tarczycę. Jeśli podejrzewasz u siebie nietolerancję glutenu, warto przeprowadzić diagnostykę w tym kierunku.
• Nabiał: Podobnie jak w przypadku glutenu, eliminacja nabiału nie jest rutynowo zalecana wszystkim osobom z Hashimoto. Jednakże, wielu pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi cierpi również na nietolerancję laktozy (nawet 75,9% osób z Hashimoto) lub nadwrażliwość na białka mleka krowiego (kazeinę). Spożycie nabiału w przypadku nietolerancji może nasilać stany zapalne, prowadzić do problemów trawiennych (wzdęcia, bóle brzucha, biegunki) i negatywnie wpływać na wchłanianie leków tarczycowych. Jeśli doświadczasz takich objawów, rozważ wykluczenie laktozy lub nabiału po konsultacji z lekarzem lub dietetykiem. Produkty bezlaktozowe lub fermentowane (kefir, jogurt) mogą być lepiej tolerowane przez niektóre osoby.

Na co jeszcze zwrócić uwagę?

Oprócz glutenu i nabiału, warto ograniczyć lub unikać:

• Soję: Może ona utrudniać wchłanianie lewotyroksyny (leku na tarczycę) i wpływać na metabolizm hormonów.
• Warzywa goitrogenne w surowej postaci: Warzywa krzyżowe, takie jak brokuły, kalafior, kapusta, brukselka czy jarmuż, zawierają substancje goitrogenne, które mogą hamować wchłanianie jodu. Gotowanie lub duszenie znacząco neutralizuje ich działanie.
• Warzywa bogate w skrobię: Ziemniaki, gotowana marchew, kukurydza mogą powodować gwałtowne skoki poziomu cukru we krwi.

Kluczowe składniki odżywcze wspierające tarczycę

W diecie dla osób z Hashimoto szczególnie ważne jest zapewnienie odpowiedniej podaży witamin i minerałów, które wspierają pracę tarczycy i układu odpornościowego.

Selen, cynk, jod – niezbędni strażnicy

• Selen: Jest kluczowy dla syntezy hormonów tarczycy (T3 i T4) oraz ma silne działanie antyoksydacyjne, chroniąc tarczycę przed uszkodzeniami. Bogate źródła selenu to orzechy brazylijskie, ryby morskie, pełnoziarniste zboża i jaja.
• Cynk: Uczestniczy w wielu procesach metabolicznych, w tym w przemianach hormonów tarczycy, i wspiera układ odpornościowy. Znajdziesz go w pestkach dyni, wątróbce, pełnoziarnistych kaszach (np. gryczanej), orzechach i nasionach.
• Jod: Jest niezbędny do produkcji hormonów tarczycy. Zarówno niedobór, jak i nadmiar jodu może być szkodliwy, dlatego suplementacja powinna być zawsze konsultowana z lekarzem. Naturalne źródła to ryby morskie, algi i owoce morza.

Witamina D – więcej niż tylko kości

Niedobory witaminy D są bardzo powszechne wśród osób z Hashimoto i mogą nasilać procesy autoimmunizacyjne oraz stany zapalne. Witamina D odgrywa kluczową rolę w regulacji układu odpornościowego. Zazwyczaj zaleca się jej suplementację, szczególnie w okresach zmniejszonego nasłonecznienia, po uprzednim zbadaniu poziomu w organizmie.

Kwasy Omega-3 – sojusznicy w walce z zapaleniem

Kwasy tłuszczowe Omega-3 (EPA i DHA) mają udowodnione działanie przeciwzapalne i mogą pomóc w redukcji stanów zapalnych w organizmie, co jest niezwykle ważne w Hashimoto. Wspierają również konwersję hormonów tarczycy. Znajdziesz je w tłustych rybach morskich (łosoś, makrela, śledź), oleju lnianym, oleju rzepakowym, orzechach włoskich. Suplementacja olejem rybim lub algami (dla wegan) jest często zalecana.

Dieta autoimmunologiczna (AIP) – Czy to rozwiązanie dla Ciebie?

Protokół autoimmunologiczny (AIP – Autoimmune Protocol Diet) to bardziej restrykcyjny model żywienia, często proponowany osobom z chorobami autoimmunologicznymi, w tym Hashimoto, zwłaszcza w okresach zaostrzenia objawów.

Zasady protokołu AIP

Dieta AIP to dieta eliminacyjna, która ma na celu zidentyfikowanie pokarmów potencjalnie wywołujących stan zapalny. Eliminuje ona szeroką gamę produktów, w tym:

• Zboża (wszystkie, nie tylko glutenowe)
• Nabiał (wszystkie produkty mleczne)
• Jaja
• Rośliny strączkowe
• Rośliny psiankowate (ziemniaki, pomidory, papryka, bakłażan)
• Orzechy i nasiona
• Cukier i przetworzona żywność
• Alkohol

Po fazie eliminacji, produkty są stopniowo wprowadzane z powrotem do diety, aby zidentyfikować te, które wywołują negatywne reakcje.

Kto powinien rozważyć AIP?

AIP może być skuteczne w łagodzeniu objawów i wprowadzaniu Hashimoto w remisję, szczególnie gdy dieta przeciwzapalna nie przynosi wystarczających rezultatów. Jest to dieta wymagająca dużego zaangażowania i najlepiej stosować ją pod okiem doświadczonego dietetyka, aby uniknąć niedoborów pokarmowych.

Twoja mapa drogowa do lepszego samopoczucia z Hashimoto

Dieta w chorobie Hashimoto to nie kolejny modny trend, ale kluczowy element wspierający farmakoterapię i poprawiający jakość życia. Nie ma jednej uniwersalnej diety dla wszystkich, dlatego tak ważne jest indywidualne podejście i słuchanie własnego organizmu. Pamiętaj, że celem jest wyciszenie stanu zapalnego, uzupełnienie niedoborów i wsparcie funkcjonowania tarczycy.

Rozpocznij od eliminacji produktów wysokoprzetworzonych, cukru i niezdrowych tłuszczów. Skup się na diecie bogatej w świeże warzywa, owoce, zdrowe tłuszcze i źródła białka. Zastanów się nad eliminacją glutenu i nabiału, jeśli obserwujesz u siebie objawy nietolerancji lub po konsultacji z lekarzem lub dietetykiem. Nie zapominaj o kluczowych składnikach, takich jak selen, cynk, jod i witamina D, które są strażnikami Twojej tarczycy.

Wprowadzenie tych zmian może wydawać się wyzwaniem, ale pamiętaj, że każdy mały krok w kierunku zdrowszych nawyków jest inwestycją w Twoje lepsze samopoczucie i kontrolę nad chorobą Hashimoto. Daj sobie czas, bądź cierpliwy i obserwuj, jak Twój organizm reaguje. Twoje zdrowie jest w Twoich rękach!

FAQ – najczęściej zadawane pytania